Verkiezingstijd
De tijd van idealen, beeldvorming en de hort op gaan
Vandaag een uitstapje naar de wereld van campagne voeren en het bereiken van sociale kantelpunten. De tijd van opgewonden speculatie over een mogelijke machtswisseling en wisseling van tijdperken.1 Waarin er toekomstplannen worden gesmeed en er wordt teruggeblikt: Wie heeft de puinhoop in het land veroorzaakt (of wie krijgt daarvan de schuld) en wie krijgt het vertrouwen om het op te lossen? Een tijd waarin tegenstellingen worden uitvergroot en kleine details uit proportie worden geblazen. Daarmee is verkiezingstijd een mix van Voorzien, Tijdvakken en Keizerlijke tijd. Want de vraag die boven de markt hangt luidt (terecht of onterecht): Wie wordt de grootste? Wie staat er de komende periode bovenaan de apenrots?2
Het zou Flessenpost niet zijn zonder praktische tips hoe je deze tijdsoort naar je eigen hand zet. Daarom deel ik 12 campagne lessen die ik het afgelopen decennium heb opgedaan, bij opleidingen en in de praktijk.3 Hopelijk bied ik je daarmee handvatten om zelf sociale verandering na te streven. De politieke campagne is immers de moeder van alle campagnes: niets is zo moeilijk te verkopen als politiek. De meeste mensen hebben namelijk een gezond wantrouwen jegens politici. Het is bovendien vaak onbetaald werk. Wie de kunst van de politieke campagne verstaat kan het dus ver schoppen. Maar eerst geef ik antwoord op de vraag waar campagnes vandaan komen en hoe ze precies werken. Maak je klaar voor wat geheimpjes uit de campagne keuken.
Spanning en sensatie, wie wint er deze keer?
Februari 2016, New Hampshire. Het glooiende landschap van The Granite State is bedekt met sneeuw. Ik klop met een 7-tal Nederlandse vrijwilligers aan bij een stuk of 40 huizen in een typisch Amerikaanse buitenwijk. Over drie dagen wordt de uitslag van de Primary bekend, de presidentiële voorverkiezingen die bepaalt welke Democraat en welke Republikein in November op het stembiljet staan. Hillary Clinton en Bernie Sanders staan nek-aan-nek, de spanning is om te snijden. Beiden moeten als eerste 538 kiesmannen winnen om de nominatie van hun partij binnen te slepen. Een Amerikaanse campagnewet schrijft voor dat wie zowel de caucus van Iowa als de primary van New Hampshire wint, de volgende president van de VS wordt.
Ik hoop met heel mijn hart dat Bernie Sanders deze staat naar zich toetrekt. Bernie is een onafhankelijke sociaaldemocraat van 74 jaren jong. Zijn hele loopbaan draagt hij dezelfde idealen uit en kiest voor het volk in plaats van de miljardairs. Bernie doet het enorm goed bij de jeugd omdat hij zo heerlijk zichzelf is, en dezelfde idealen draagt als de nieuwe protestgeneratie. I’m feeling the Bern en ben uiterst gemotiveerd om voor deze kandidaat door het vuur te gaan.
Kiezers die opendoen vragen we op vlotte en enthousiaste wijze of ze al weten op wie ze gaan stemmen. Republikeinen die onze Bernie bordjes zien zeggen dat ze op Trump of Marco Rubio gaan stemmen. Omdat de ogen van de natie op deze twee kleine staten gericht zijn (samen tellen ze 4,6 miljoen inwoners, 1,35% van de totale bevolking in de VS), wordt er door de kandidaten voor honderden miljoenen dollars aan lokale reclamespotjes ingekocht. Omdat New Hampshire per wet heeft bepaald dat zij de eerste Primary organiseren, ondergaat de bevolking het verkiezingscircus elke vier jaar gelaten. ‘Het zal wel weer’, lijk je op de gezichten te kunnen lezen.
De instructies om te canvassen zijn duidelijk. Houd het kort en positief. Als mensen al hebben gestemd of voor een andere kandidaat zijn bedank je ze voor hun tijd. Mensen die undecided zijn moet je aanmoedigen om vooral naar het stembureau te gaan ‘jouw stem maakt het verschil!’ en ‘Je kunt gebruik maken van onze pick-up service die je naar het stemlokaal brengt’ zijn enkele zaken die in het script staan waarmee vrijwilligers worden getraind. Als mensen toezeggen voor Bernie te stemmen krijgen ze een deurhanger en flyer aangeboden, in de hoop dat ze zich inschrijven voor de nieuwsbrief en aan de campagne zullen doneren.4
Hoe anders verlopen politieke campagnes in Nederland?
Los van GroenLinks en D66 doen weinig Nederlandse partijen actief aan zogeheten canvassing, oftewel van deur tot deur gaan om individuele kiezers te overtuigen. Daar is ook weinig noodzaak toe omdat Nederlanders automatisch een stembiljet in de bus krijgen.5 Toch kijken veel partijen voor de laatste campagne trends wel degelijk naar de Verenigde Staten. Nergens anders zijn ze zo bedreven in het vertellen van politieke verhalen, evenals het manipuleren van de kiezer via bombastische campagne spotjes. Het leidt tot een verontrustende veramerikanisering van de democratie, waarin beeldvorming en ophef belangrijker zijn dan inhoud en de lange termijn.
Zo zijn er een stuk of vijf partijen die professionele peilers en onderzoeksbureaus inschakelen om focusgroepen te organiseren met kiezers. Met name de VVD en FvD zijn hier goed in. Ze testen campagne spotjes, posters en slogans A- en B- en kijken welke versie van de boodschap het beste presteert bij welk type kiezer. Zo ontstond het vaasje van Rutte en zijn bordkartonnen cut-out waarmee kiezers door het hele land met hem werden vastgelegd.6 Beelden die de aandacht afleidden van zijn persoon, die maanden daarvoor door de mand was gevallen als charlatan (hij had zogenaamd geen actieve herinnering aan het kwijtmaken van het memo Palmen en de kwestie Functie Elders voor Pieter Omtzigt) en de focus verlegden naar de maatschappij die kwetsbaar was als een Delfts Blauw vaasje. Dat wilden we toch niet verliezen?
Veldtochten en Framing
Campagne voeren heeft oorspronkelijk een militaire betekenis. Soldaten werden ‘s winters gelegerd in barakken en trokken in de zomer het open veld (campania) in om slag te leveren en gebied te veroveren. Politiek campagnes hebben hier veel van weg. Politici trekken het land door, van verkiezingsmarkt en koopgoot tot talkshow tafel en televisie debat. Alles om zoveel mogelijk kiezers in verschillende gebieden te bereiken en te overtuigen. Zogeheten ‘tegenstanders’ kruisen de verbale degens, als ware het een duel.7 Ook de media doen er van alles aan om het democratisch proces te dramatiseren tot gevecht tussen tegenovergestelde kampen in plaats van aanvullende politieke ideologieën. Zo ontstaat een competitieve sfeer die draait om bewijsdrift en ego’s in plaats van het algemeen belang.8
Net als bij een militaire campagne worden er verschillende tactieken gehanteerd. Er zijn lastercampagnes (de opponent als onbetrouwbaar afschilderen in het debat, schadelijke frames ontwikkelen en herhalen, of lekken naar de pers) tot en met numerieke overweldiging (zoals Zohran Mamdani ontzettend veel vrijwilligers op de been brengen in New York of zoals presidentskandidaat/miljardair Michael Bloomberg massaal zendtijd en betaalde krachten inkopen). Kleine partijen buiten de gevestigde macht zoeken hun toevlucht tot verrassingsaanvallen / ludieke acties.
12 tips voor succesvol campagnevoeren
Campagnes zijn bedoeld om mensen in beweging te krijgen. Of het nu is om op een partij te stemmen, een product te kopen of een goed doel in de kijker te spelen. Dat vuurtje wakker je aan door een ideaal vergezicht te schetsen waar mensen enthousiast van worden.9 Een vergezicht dat dusdanig inspireert dat je in actie komt. Bij deze 12 stappen waarin je een beweging opbouwt en momentum voor jouw zaak creëert.
1. Formuleer een helder en concreet doel
Studenten kalkten in revolutiejaar 1968 de slogan ‘Wees realistisch, eis het onmogelijke’ op de muren van Parijs. Sommige campagne professionals raden aan om een zo concreet en haalbaar mogelijk doel te formuleren met een duidelijk tijdpad. Anderen raden aan om juist vooral op de sterren te mikken. Ik zou zeggen: formuleer een doel waar jouw hart harder van gaat kloppen, een doel dat ambitieus genoeg is om groot ongenoegen en onrecht aan de kaak te stellen, waar je tegelijkertijd via mijlpalen snel genoeg vooruitgang op kunt boeken om mensen aangehaakt te houden.
Voor Stichting Nederland wordt Beter was racisme afschaffen in de Nederlandse samenleving een te ambitieus doel. De racistische karikatuur van Zwarte Piet afschaffen was dat niet. Binnen tien jaar is het ze gelukt om het feest voor iedereen inclusief te maken, onder meer door naar demonstraties te gaan, lespakketten te ontwikkelen en druk uit te oefenen op de gemeente Amsterdam. Een goed doel is SMART geformuleerd. Je kan het opstellen door te beginnen met: ‘De campagne is geslaagd als…” en daar vervolgens invulling aan te geven.
2. Bepaal je strategie; breng het krachtenveld in kaart
Zie het domein waarop je verandering wil brengen als speelveld. Waar staan je medestanders en waar je opponenten? Wie moet je in beweging krijgen om een doelpunt te scoren? Zijn dat een heleboel kleine spelers met weinig invloed (consumenten) of zijn dat grote en machtige spelers (bedrijven) die niet snel naar je zullen luisteren? Kan je het beste een rechtszaak over mensenrechten voeren of is lobbyen door druk te zetten op individuele politieke partijen de beste route?
In deze talk van Pakhuis de Zwijger over plantaardig eten legt professor Jan Willem Bolderdijk helder uit dat weerstand cruciaal onderdeel zijn van campagne voeren. Eerst wordt je genegeerd (dan moet je het krachtenveld gaan irriteren). Dan wordt je belachelijk gemaakt (dan moet je een daad doen waarvan tegenstanders onder de indruk zijn, zoals heel veel mensen op de been brengen). Daarna wordt je met alle mogelijke middelen bestreden, inclusief bedreiging (dan moet je volhouden en voet bij stuk houden en stug doorgroeien). Op die manier activeer je stukje bij beetje de energie van de tegenstander en gebruik je die energie als momentum voor jouw zaak.
3. Zoek het contrast (en definieer een duidelijke doelgroep)
Toen ik samen met Jane Kuldipsingh LEF oprichtte kregen we van communicatie expert Kay van de Linde het advies om onze jongerenpartij 50-Min te noemen. Kay sprak: ‘Zo zet je je direct af tegen een andere politieke partij en laat je weten voor wie je er bent.’ Joost Vullings gaf onlangs een vergelijkbaar advies:
“Profileer je keihard als de pro-jongeren / anti-ouderen partij. Je wil alles goed voor jongeren: werk, wonen, vervoer, onderwijs, pensioen, klimaat. En als je dan het verwijt krijgt dat je er maar voor één generatie bent? Dan ontken je dat keihard, net als 50Plus. Nee, dat is een groot misverstand, 50Min is er voor iedereen.”
Hoewel 50-Min ongetwijfeld haar uitwerking zou hebben, kozen wij bewust niet voor een polariserende naam en niche doelgroep maar voor toegankelijkheid. LEF betekent hart en dat kan en moet iedereen van tijd tot tijd tonen door dappere keuzes te maken. In termen van contrast, en in tijden waarin schreeuwers via het algoritme worden beloond, levert het misschien niet de meeste stemmen op. Maar er zijn ook andere manieren om te contrasteren. Dus kozen we voor de opvallende kleur roze. Om de doelgroep ruim maar ook specifiek te maken voegden we ‘Voor de Nieuwe Generatie’ als slogan na onze partijnaam. Wie is er nu niet voor een goede start voor de jeugd?10
4. Teamwork makes the dream work
Alleen ga je sneller, samen kom je verder. De kracht van een campagne is organisatie. Individuele vingers in een hand die vijf verschillende richtingen uit wijzen worden snel gebroken. Een samengebalde vuist met verbonden vingers heeft oneindig meer weerstand en slagkracht. Goede voorbeelden zijn stakingen die door vakbonden worden georganiseerd die actief medewerkers van bedrijven benaderen met vragen als ‘Wordt er goed met jullie omgegaan? Zijn er misstanden? Hoe kan het beter?’ Door deze oprechte betrokkenheid ontstaat al gauw de benodigde solidariteit voor acties.
Jo van den Boomgaard, voorzitter van de oudste jongerenpartij van Nederland gaf me dit advies: “Combineer het nuttige met het aangename.” Zijn vereniging kan blijven bestaan omdat ze investeren in de jeugd door tijdens carnaval samen wagens te bouwen. Mensen willen niet alleen strijden tegen onrecht of voor meer winst. Ze willen ook gezelligheid en onderdeel zijn van een club. Organiseer borrels, uitjes en leertrajecten om mensen aan je beweging te vinden. Zo ontstaat een sterke groep mensen die op elkaar kunnen bouwen en bereid zijn om voor elkaar door het vuur gaan. Niet omdat doelen gehaald moeten worden maar omdat het leuk is!
5. Visualize it; bedenk een p(l)akkend beeld
Tien nieuwe steden in Nederland. Wie geloofde dat D66 ze echt zou gaan bouwen? Toch sprak het idee dusdanig tot de verbeelding dat iedereen het erover had. En woningbouw was het grootste thema van de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar. Eerder werd uit Sigrid Kaag’s campagneteam het beeld van sneakers ‘gelekt’.11
Wil je een goede campagne creëeren, dan heb je sterke beelden en metaforen nodig. Spreek dus niet in vakjargon, maar in Jip & Janneke-taal. De beste taal die je daarvoor kan gebruiken zijn beelden uit de popcultuur die al betekenis hebben. Door daar jouw boodschap aan te koppelen ontstaat bij het publiek herkenning en nieuwsgierigheid. Bovendien kan de goegemeente je helpen om beelden te maken die zich razendsnel verspreiden, of het nu gifjes, stickers of memes zijn.
Dat heb je niet helemaal zelf in de hand, je moet ook het geluk hebben met een frappant uiterlijk of dat er tijdens een speech een vogeltje op je katheder komt staan. Maar je kan je achterban wel stimuleren om creatief te zijn. Bij LEF organiseren we traditiegetrouw een poster ontwerp wedstrijd. Via een poll stemmen volgers op alle inzendingen. Zo ontstaan de meest hilarische beelden die je zelf nooit had kunnen verzinnen. Betrek je achterban dus vooral bij je campagne en push ook hún content!
6. Humor duurt het langst
Wanneer het publiek hun mond opendoen om te lachen, staan ze letterlijk open voor nieuwe denkbeelden. Daarmee is humor misschien wel het meest effectieve wapen tijdens de politieke campagne. Omdat toehoorders ontspannen en vibreren op dezelfde golflengte als de spreker komen ze letterlijk aan jouw kant te staan.
7. Blijf altijd vriendelijk + lief, voor tegenstanders, medestanders én jezelf
Zelfs debaters als Wilders tekenen wat betreft hun taalgebruik altijd binnen de lijntjes. Ze gebruiken richting politieke opponenten geen scheldwoorden.12 Schiet nooit in de emotie want dan heb je de wedstrijd al verloren. Bovendien, hoe liever je voor je omgeving bent, hoe meer je uiteindelijk terugkrijgt en hoe langer je je missie kan voortzetten. Lief zijn voor jezelf betekent naast niet teveel van jezelf eisen, ook dat je een netwerk van ondersteuning om je heen organiseert. Vrienden / adviseurs met wie je de missie kunt delen. Mensen die je aanmoedigen langs de lijn van de Mont Ventoux of eten en drinken uitdelen op de A12 tijdens een actie van Extinction Rebellion. Bouw reguliere check-in momenten in en zorg dat mensen altijd hun verhaal kunnen delen. Sta ook uitgebreid stil bij hoogtepunten en vier je successen en mijlpalen. Op die manier wordt de energietank flink gevuld en kun je weer vooruit!
8. Authenticity = king
Twee jaar geleden ontving ik een handtekening van Bernie in boekhandel Athenaeum. Toen ik vertelde dat ik voor hem campagne had gevoerd bedankte hij mij. Een grote presidentiële kandidaat, mijn idool die mijn politieke vuurtje had aangewakkerd. Het maakte me nog gemotiveerder om zijn strijd voort te zetten. Wat mij positief opvalt aan Bernie vergeleken met andere kandidaten, is dat hij de persoon tegenover zich altijd aanspreekt bij de voornaam. Hij neemt de tijd voor je en geeft je het gevoel gezien te worden. Dat is een niet te onderschatten superkracht.
9. Geld komt op goede ideeën af (maar niet vanzelf)
Er is geen gebrek aan geld, er is altijd een gebrek aan goede ideeën. Als jij heilig overtuigd bent dat jouw missie de moeite waard is, en je ogen gaan glinsteren als je erover vertelt, dan kun je die glinstering ook bij andere mensen teweeg brengen. Bij LEF vinden we het de normaalste zaak van de wereld dat jongeren onder de 18 ook politiek gewicht moeten hebben. Het is immers ook hun toekomst. Maar het is nog nooit gedaan en kinderen en jongeren zijn nu bepaald ook niet de rijkste doelgroep.
Dus maak je van de nood een deugd. We organiseren crowdfunding campagnes (Dirk van den Broek zei ooit: ik heb liever drie dubbeltjes dan 1 kwartje). We organiseren hele goedkope acties en gratis publiciteit. Of we spreken het innerlijke kind aan in doelgroepen die de jeugd sowieso al een warm hart toedragen, zoals opa en oma. Net zoals Bernie Sanders een grote groep jongeren aansprak, vinden bevlogen jongeren volidealen oudere generaties bereid om de beurs te trekken voor een betere toekomst.
10. De sleutel tot een goede campagne zit in herhaling
Mensen moeten niet 1 of 2 keer van je gehoord hebben voor ze in actie komen. Pas na de 4e, 5e of 6e keer komen ze in actie. Figuurlijk gesproken moet je een boodschap in het netvlies van de kiezer / consument / burger branden, anders komt de boodschap niet binnen. De term branding komt daar ook vandaan. Met een brandmerk een stempel zetten in een paard of een slaaf, om daarmee jouw eigendom te markeren. Vandaar dat politieke partijen en multinationals er alles aan doen om hun logo’s zo breed en wijd mogelijk te verspreiden, via drukwerk en audiovisuele boodschappen tot en met merk ambassadeurs en influencers die dat merk of die leefstijl uitdragen. Vandaar alle sponsordeals met atleten, filmsterren en televisie persoonlijkheden.
11. Wees kraakhelder en kort en bondig
Als je idee niet in één slogan kan worden uitgelegd is je missie waarschijnlijk te moeilijk om campagne mee te voeren. Op de poster van D66 voor de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen stond ‘Stem weer D66’. Een heel slim en kort woord om kiezers aan het electorale succes van D66 bij de landelijke verkiezingen te herinneren, dat tevens een wij- en winnaarsgevoel oproept.
Goede campagnes bevatten altijd een Call to Action. Als je mensen op je site, sociale media kanaal of op je bijeenkomst hebt, wat wil je dan dat ze gaan doen? Doneren, een petitie tekenen, lid worden of actief een rol op zich nemen? Wat heeft je organisatie precies nodig om te slagen in hun missie? Formuleer deze asks zo concreet mogelijk en op verschillende levels van betrokkenheid. En schrijf voor iedere rol binnen een campagne een duidelijke handleiding, zodat mensen weten wat ze kunnen verwachten en zelfstandig van taak naar taak kunnen gaan. Vergeet niet om mensen die een taak hebben volbracht te bedanken voor hun bijdrage om ervoor te zorgen dat hun actie gezien en gewaardeerd wordt.
12. Hardlopers zijn doodlopers, aanhouders zijn winnaars.
Martin Luther Kingsprak de plechtige woorden “The Arc of Justice is Long.” Sociale verandering gaat niet vanzelf. Het kost vaak een langdurige strijd en meerdere generaties om het werk te voltooien. Ga dus stapje voor stapje en besef dat je in jouw leven slechts een deel kan bereiken. Put kracht uit voorbeelden die jou zijn voorgegaan en volhardend en doortastend voet bij stuk hebben gehouden om jouw toekomst mooier te maken. Het weekend, vrouwenkiesrecht en fietspaden hadden we nooit gehad als er niet miljoenen mensen voor hadden gestreden. Verwacht dus niet dat je missie van de ene op de andere dag bereikt is. Besef dat het een lange adem vraagt. In elke lange duursport zijn er wel momenten waarop het tegenzit. Je bent dan niet verslagen maar simpelweg buiten adem / in een dalletje. Na de volgende bocht kan zomaar uit het niets de finishlijn verschijnen. Geef dus niet op!
En dan is het moment daar. Het is verkiezingsdag. De uitslagenavond is daar. Met drie andere Nederlandse Bernie Fans lukt het ons om een gymzaal binnen te glippen waar Bernie Sanders die avond een speech zal houden. Na ons gaan de deuren dicht en krijgen we te horen dat we eigenlijk een ticket nodig hadden, maar we toch door mogen lopen. Na lang wachten, en terwijl op de schermen tussentijds duidelijk wordt dat er geschiedenis is geschreven, verschijnt Bernie op het podium. Er wordt aan één stuk door geklapt en gejuicht. Er gaat elektrische spanning door de mensen heen. We zijn allemaal één in ons geloof voor een betere toekomst, dat verenigd wordt in deze vriendelijke oude senator uit Vermont. Mijn politieke vuurtje is aangestoken, en ik ben vastberaden dat terug in Nederland aan anderen door te geven.
Lijkt het je leuk om mij op te volgen bij LEF? Er zijn nog functies in het nieuwe bestuur beschikbaar. Met name die van penningmeester en bestuurslid extern / communicatie. Het nieuwe bestuur wordt zondag 28 juni geïnstalleerd en wordt door mij persoonlijk ingewerkt.
Vind je het leuk om in een neutrale setting meer te leren over campagnes? Meld je aan voor de BKB Academie. Wie weet maak jij volgend jaar ook een campagnereis die je leven verandert. De deadline is tevens op 28 juni 23.59 uur: https://bkb.nl/aanmeldingseisen-bkb-academie/
In Nederland coalitieland is de grootste partij allang niet meer heer en meester en eerder een grote dwerg dan een kleine reus.
De inzichten uit deze nieuwsbrief zijn gebaseerd op de tien jaar waarin ik deelnam aan diverse opleiding klasjes voor politici / campaigners zoals de BKB Academie, JKB Academy en De Balie Studio. En de lessen die ik opdeed door mee te lopen met de campagnes voor Bernie Sanders, de Partij voor de Dieren en de politieke partij die ik zelf oprichtte: LEF.
Hoe zo’n campagne er van binnen aan toe gaat staat prachtig beschreven in Rules for Revolutionaries door Becky Bond en Zack Exley. Er gaat onder andere veel aandacht uit naar data-analyse, die ervoor zorgt dat dat vrijwilligers optimaal worden ingezet. Deze specifieke campagne van Bernie was een dusdanige moonshot dat veel in het begin chaotisch verliep. Toch had zijn kandidatuur veel invloed op de democratische partij, in inspireerde hij duizenden mensen om ook de politiek in te gaan met progressieve idealen, waaronder politieke supersterren Alexandria Ocasio Cortez en Zohran Mamdani.
In de Verenigde Staten dient canvassing ook om kiezers op te trommelen om zich te laten registreren en de opkomst te bevorderen. De meeste kiezers zitten namelijk in het midden, en stemmen niet altijd Democraat of Republikeins.
Campagne strateeg Bas Erlings deelt hierover enkele inzichten in Het Spel van de Populist. Ik deel zijn analyse dat je extreemrechts het beste tegengaat door een anti-migratie agenda te hanteren natuurlijk niet. Dat speelt hen juist in de hand. Je moet de oorzaken van onvrede wegnemen via eerlijke verdeling van economische winst, een degelijk loon bieden voor zware arbeid en investeren in de woongelegenheid voor de jeugd zodat zij überhaupt de populatie op pijl kunnen houden, in plaats van verdere vergrijzing aan te wakkeren door leegstand van woningen en de hyptheekrenteaftrek in stand te houden.
Politici zijn in het dagelijks leven gewoon collega’s, die achter de schermen doorgaans ook collegiaal met elkaar omgaan. Alleen in campagnetijd zijn ze elkaar’s opponenten.
Misschien komt deze opgefokte sfeer wel voort uit het feit dat de meeste politici nog altijd man zijn. En houdt die sfeer die status qua in stand omdat veel vrouwen zich niet thuis voelen in zulke campagnes waar alles en iedereen met de grond gelijk wordt gemaakt.
Of door gevoelens van angst, mogelijk verlies en schaarste op te roepen. Reclames spelen hier bijvoorbeeld op in door termen te gebruiken als Op = Op, tijdelijk in prijs verlaagd, of door schreeuwerig taalgebruik. Kom NU in actie, anders laat je een hoop geld liggen!
Een slogan die wel succesvol een contrast schetst vind ik die van KWF Kankerbestrijding: ‘Voor het Leven’. Door de combinatie van die twee schurende woorden, kanker en leven, wordt een ongebruikelijke associatie gemaakt die blijft plakken. En dat jij het leven van mensen met die ontzettend nare ziekte kan helpen verlengen of verlichten.
Het feit dat bij de verkiezingsoverwinning exclusief één persfotograaf werd toegelaten om een beeld van Sigrid Kaag staand op een tafel weer te geven, doet natuurlijk vermoeden dat over elk beeld wordt nagedacht en niets aan het toeval wordt overgelaten.
Wilders is wel overduidelijk een pestkop die stelselmatig karaktermoord probeert te plegen op politieke opponenten. Maar hij gaat daarbij heel geraffineerd en subtiel te werk.
Elke campagne naar de aanloop van de verkiezingen is een leerzaam moment!
Mooi over jouw ervaringen te lezen 🙂